Chata mazurska (stan z lat 70-tych)


Pomnik ofiar I wojny światowej (mieszkańców Woźnic)

Sklep z artykułami kolonialnymi, gospoda, skład węgla, poczta (obecnie budynek nie istnieje)

Ulica w centrum wsi (lata 30-te)



  

Chata mazurska (stan z lat 70-tych)


Dworzec kolejowy (obecnie nie istnieje)

Mleczarnia (stan z lat 30-tych)

Karczma i sklep (stan z lat 20-tych)


Region w starożytności związany był z warunkami fizjograficznymii historycznymi z południowym wybrzeżem Bałtyku. Docierały tu wpływy kulturowe nie tylko z pogranicza, ale niekiedy z odległych terenów mających rozwiniętą cywilizację - z południa i zachodu Europy.      Pierwsze ślady pobytu gromad ludzkich w pasie Pojezierza Mazurskiego pojawiły się w okresie około 10 tys. lat p. n. e. Były to koczujące grupy myśliwych i zbieraczy. Badania archeologiczne przeprowadzone w latach 50-tych naszego wieku w okolicach Woźnic potwierdziły, że tereny te były w epoce kamiennej penetrowane przez łowców i myśliwych. Dowodzi tego przede wszystkim harpun rogowy do połowu ryb odkryty w torfie przy brzegu zbiornika wodnego odległego o 1 km  na północ od Woźnic. W młodszej epoce kamienia około 4 tys. lat p. n. e. ludzie zaczęli osiedlać się tu na stałe. Nowi osadnicy, którzy przybyli ze wschodu, reprezentowali gospodarkę pastersko- hodowlaną. Ceramikę tych ludów charakteryzował ornament w postaci „sznura”. Na terenie Woźnic znaleziono również przykłady osadnictwa z tej kultury: narzędzia kamienne i krzemienie. W pierwszych wiekach naszej ery, w tak zwanym okresie wpływów rzymskich tworzyły się na Pojezierzu Mazurskim społeczne więzi wspólnot terytorialnych, zalążków plemion. Mieszkało tu prapruskie plemię Galindów. Lud ten pod nazwą Galindai występuje w przekazach Ptolemeusza historyka starożytnego z II wieku n.e. Z okresu tego pochodzi bardzo dużo znalezisk. W Woźnicach odkryto cmentarzysko ciałopalne o długotrwałych tradycjach i bogatym wyposażeniu (biżuteria z brązu, ozdoby stroju, takie jak: zapinki, sprzączki, szklane paciorki). Bogate i ubogie wyposażenia grobów określają pozycje zmarłych. Wszystkie opisane przedmioty należą obecnie do Muzeum Mazurskiego w Olsztynie.  Woźnice, to stara miejscowość. Istniały prawdopodobnie już w XVI wieku. W 1540 r. wspomniane w przywileju dla Olszewa (wieś odległa o 4 km na wschód), lecz Książę Albrecht wystawił dokument lokacyjny dopiero 26 października 1548 r., w którym stwierdza, że Starosta ryński  Jerzy von Diebes nadał Stankowi Pomasce (Zomaschke) 55 włók celem założenia wsi czynszowej na prawie magdeburskim zwanej „Woschnitza”. Pomaska otrzymał 5 włók sołeckich, płacąc za włókę 10 grzywien (marek). Gdyby jednak wieś z winy sołtysa nie była do czasu obsadzona ludźmi lub została opuszczona, traci on sołectwo. W 1785 r. Woźnice były już dużą wsią, zaliczaną do mieszanych (wielonarodowych), miała 65 dymów. W 1815 r. wieś liczyła 71 dymów i 400 osób,  w 1838 r.-560, a w 1939–769 osób. Zabudowa wsi uformowana w kształcie ulicówki na ożywionym trakcie Mikołajki-Orzysz. Nazwa wsi pochodzi zapewne od wybitniejszej osoby nazwiskiem Woźnica  lub Woźnicki Jerzy, niegdyś tu zamieszkującej. W 1938 r. zmieniona na Julienhöfen, a po wojnie od 1 sierpnia 1945 r. na Woźnice. Krótko (od 1 stycznia do 4 marca 1946 r.) wieś nazywała się Jarzębów.W okresie I wojny światowej przebiegał tu front, utrzymując się zimą 1914-1915 przez 3 miesiące. Wieś została zniszczona, ale wkrótce odbudowana. W 1939r. Woźnice liczyły 769 mieszkańców. We wsi mieszkali Mazurzy i osiedlona przed Plebiscytem na tych ziemiach ludność niemiecka. Posługiwano się dwoma językami: mazurskim i niemieckim. We wsi nie było kościoła, Woźnice należały do parafii w Mikołajkach, nie było biblioteki. Istniało natomiast kino objazdowe, orkiestra, straż pożarna, mleczarnia i wytwórnia serów pani Damerau, 2 kowali: Fischer i Waserberg, 2 kołodziei: Witreg i Klimek, stolarze: Zieliński i Jetrek, studniarz Kowalewski, 2 krawców, szewc Adomeit, działał młyn, rzeźnik Schönwald, 2 sklepy i 2 karczmy państwa Hofer i Posegga. Obok urzędu sołtysa istniał wartownik nocny, za zadanie miał ostrzeganie mieszkańców przed pożarem, ogłaszał rozporządzenia. Od 1911 r. przez wieś przebiegała linia kolejowa łącząca Mrągowo i Ełk. Społeczność wiejska organizował dorocznie wspólne święta: dzień 1 maja świętowano uroczystym pochodem orkiestry przez wieś i całonocną zabawą, w dniu świętego Jana na pagórku za wsią palono wielkie ognisko, chłopcy skakali przez ogień, śpiewano pieśni, grała orkiestra, urządzano zawody i zabawy (wspinaczka na słup, różne wyścigi). W okresie świąt Bożego Narodzenia szkoła organizowała Jutrznię czyli obdarowywanie biednych oraz organizowała w wiejskiej sali (świetlicy) występy uczniów. Miejscami imprez były: zimą - sala, latem - wzgórze za wsią, gdzie po dziś dzień stoi pomnik wzniesiony przez mieszkańców Woźnic dla ofiar I wojny światowej. Co roku ludność zbierała się przy pomniku, oddając cześć ofiarom tej wojny (śpiewano pieśni, palono ogień, recytowano wiersze, grała wiejska orkiestra). W tym miejscu przebiegała linia frontu, stało się więc ono symbolem dla mieszkańców. Po II wojnie światowej Mazury stały się ziemiami polskimi.  Od 1945 do 1978 r. Woźnice leżały w województwie olsztyńskim, powiecie Mrągowo, gminie Mikołajki. Następnie w wyniku reformy administracyjnej przeszły do województwa suwalskiego, by obecnie powrócić od 1 stycznia 1999 r. ponownie w skład poprzedniego powiatu mrągowskiego i województwa warmińsko-mazurskiego.  Obecnie Woźnice wraz z okolicą zamieszkuje około 250 rodzin. Wieś posiada: kościół, szkołę, ośrodek zdrowia, świetlicę socjoterapeutyczną, bibliotekę publiczną, klub piłki nożnej "Unia" Woźnice, bar, sklepy, przystanki: kolejowy i autobusowy. W odległości ok. 2 km od Woźnic znajduje się pensjonat wypoczynkowy "Mateuszek" oraz przebiega szlak turystyczny wokół jeziora Łuknajno i do Rezerwatu Czapliniec. Do sołectwa Woźnice należą następujące miejscowości: Grabnik Mały - osada założona w 1694 r. na jednej włóce nowizn. W 1838 r. były tu 2 dymy i 27 mieszkańców. Około 1900 r. dwór na 16 włókach. Później PGR. Lelek - dawniej Lekowizna (od 1822 -Julienthal), niegdyś osada na 2 włókach, należąca do folwarku Ławki koło Rynu, którą z powodu odległości elektor Jerzy Wilhelm w 1638 r. sprzedał Jerzemu Woźnickiemu. Około 1900 r. dwór na 16 włókach. Później PGR. Łuknajno - (Luckeinen) powstało po wschodniej stronie cieśniny łączącej jeziora Śniardwy z Łuknajnem. Pierwotnie istniała tu karczma z przewozem, zniszczona w 1656 r. przez Tatarów. W 1686 r. leśniczy Fryderyk Schütz z Mikołajek, otrzymał zezwolenie na odbudowę i posiadanie zniszczonych obiektów z dodatkiem jednej włóki lasu na prawie chełmińskim i sześcioma latami wolnizny. W 1838 r. były tu 3 domy i 26 osób. Około 1900 roku dwór z folwarkiem na blisko 16 włókach. W latach 1914 - 1915 Łuknajno zostało zniszczone, potem odbudowane, powstała leśniczówka i PGR. Mateuszek- (Matheussek, od 1938 r.-Mathiessen) elektor Jerzy Wilhelm nadał w 1621 r. Jerzemu Summereckerowi ostrów przy granicy szymoneckiej, który obejmował około 4,5 w zamian za posiadanie 5 włók nadwyżki w Mikołajkach. W 1785 r. był tu dwór szlachecki na prawie chełmińskim liczący 6 dymów; około 1900 r. należało do niego ponad 26 włók, jako własność adwokata Cygana z Ełku. Po wojnie PGR. Obecnie własność prywatna. Osa - (Ossa, od 1930 r.- Schwanhof), osada nad jeziorem Łuknajno, założona w 1703r.  na jednej włóce, 9 morgach i 12 prętach nowizn. W 1785 r. dworek liczący 4 dymy. Obecnie teren rezerwatu przyrody. Pszczółki- (Karlhorst) założone w 1914 r. przez Karola Pszczołę. Obecnie 2 domy.